ልዕልት የሺመቤት አሊ ጋምጩ – ይኼይስ ምትኩ ሃይሌ

ሳተናው
By ሳተናው July 25, 2017 15:13

እጅግ ብዙ የተነገረላቸው ንጉሰ-ነገስት እናት፣ ምንም ያልታወሱ የወሎ ልዕልት

በየትኛውም ዘመን የሚነግሱ ነገስታት ገድል፣ ታሪክ፣ ጠንካራ እና ደካማ ጎኖች በወቅቱ በነበሩት የታሪክ ፀሃፊዎች ተሰናድተው ለትውልድ እንዲተላለፉ ይደረጋል፡፡ አዲሱ ትውልድ በቀደመው ትውልድ የተሰሩትን ስራዎች እና ታሪካቸውን ለማወቅ እና ለመመራመር የታሪክ ሰነዶችን ማገላበጥ የግድ ይላል፡፡ ነገስታት አንዳንዴ በሰሩት ስራ ልክ አንዳንዴም ከሰሩት ስራ በላይ ይነገርላቸዋል፡፡ በሃገራችን ኢትዮጵያ ታሪክ በርካታ የነገስታት ታሪክ ቢኖርም አንዳንዶቹ ከቆይታቸው እና ከስራቸው አንፃር ብዙ የተባለላቸው እና የተፃፈላቸው ናቸው፡፡ ለምሳሌ አፄ ዮሐንስ የአገራቸውን ሉዓላዊነት ለመጠበቅ ከጣሊያኖች ከግብፆች እና ከድርቡሾች ጋር ባደረጉት ተጋድሎ ትውልድ ያስታውሳቸዋል፡፡ አፄ ሚኒሊክ የአፍሪካውያን ድል እና ኩራት በሆነው የአድዋ ድል እና ዘመናዊነትን ለኢትዮጵያ ለማስተዋወቅ ባደረጉት አስተዋፅኦ ትውልድ ሁሌም ይዘክራቸዋል፡፡ አፄ ቴዎድሮስ የሃገር አንድነትን ለመጠበቅ ፣ዘመናዊነትን ለኢትዮጵያ ለማስተዋወቅ በመሞከራቸው እና የሃገራቸውን ሉአላዊነት ለመጠበቅ መቅደላ ላይ የሰሩትን ተጋድሎ በታሪክ ሁሌም ይታወሳሉ፡፡

በኢትዮጵያ ታሪክ እና የፓለቲካ ተሣትፎ ወይም ሀገሪቱን በመምራት ረጅም ዘመናት ያስቆጠሩት ተፈሪ መኮንን ወይም ቀዳማዊ ኃ/ስላሴ በሃገሪቱ ዘመናዊነትን ለማስፋፋት ባደረጉት ጥረት በተለይም ደግሞ የአፍሪካ ህብረትን ምስረታ እና ተያያዥ ታሪኮች ጋር ሁልጊዜ ስማቸው ጎልቶ ይሰማል፡፡
በአዲስ አበባ ሰኔ 26 እና 27 ቀን 2009 ዓ.ም በተካሄደው 29ኛው የአፍሪካ ህብረት የመሪዎች ስብሰባ ላይ ቀዳማዊ ኃ/ስላሴ ለአፍሪካ ህብረት ምስረታ እና እድገት ላይ ላደረጉት አስተዋፅኦ በህብረቱ ገቢ ውስጥ የመታሰቢያ ሃውልት እንዲቆምላቸው ተወስኗል፡፡ ቀዳማዊ ኃ/ስላሴ በኢትዮጵያ ታሪክ እና የፓለቲካ ህይወት ውስጥ ለበርካታ አመታት ቆይተዋል፡፡ በንግስት ዘውዲቱ ዘመን አልጋ ወራሽ በመሆን ለ13 አመታት ቢያሣልፉም ከንግስቲቱ በበለጠ በሀገሪቱ ፓለቲካ ውስጥ ወሳኝ ሚና እንደነበራቸው ሁሉም የታሪክ ፀሐፊዎች የሚስማሙበት ነው፡፡

 

በኢትዮጵያ አቆጣጠር ከ1923 እስከ 1967 ዓ.ም በሃገራችን የቅርብ ታሪክ ውስጥ ለረጅም ጊዜ የኢትዮጵያ ንጉሰ ነገስት ነበሩ፡፡ ስለሆነም የኢትዮጵያ ታሪክ በተነሳ ቁጥር የቀዳማዊ ኃ/ስላሴ ታሪክ መነሳቱ የግድ ነው፡፡
የዚህ አጭር እና ታሪካዊ ጥያቄ ያላት ፅሁፍ መነሻ የንጉስ ነገስቱን ታሪክ ለማውሣት አይደለም፡፡ ንጉሰ ነገስቱ ብዙ ተፅፎላቸዋል፡፡ ብዙ ተነግሮላቸዋል፡፡ ብዙ ተዜሞላቸዋል፡፡ሆኖም ግን እኚህ በሃገራችን ታሪክ ግዙፍ ስፍራ ያላቸው ንጉስ፣ በአፍሪካ ህብረት ቀዳሚ ሚና የነበራቸው እና በዚህም ምክንያት አፍሪካውያን በአንድ ድምፅ ለሰሩት ስራ ሃውልት እንዲቆምላቸው የወሰኑላቸውን ንጉስ የፈጠረው ማህፀን ግን ሲወሳ ወይም ታሪኩ ሲነገርለት አይሰማም፡፡

ቀዳማዊ ኃይለስላሴ ከእናታቸው ከወ/ሮ የሺእመቤት (የአባታቸው እና የአያታቸው ስም ሳይጠቀስ) እና ከአባታቸው ከልዑል መኮንን ወ/ሚካኤል ጉዲሳ በ1884 ዓ.ም በቀድሞ በምስራቅ ሃረርጌ በኤርር ጀርሳ ጎሮ ተወለዱ የሚለው ታሪክ በተደጋጋሚ ተጽፏል፡፡ አባታቸው ልዑል መኮንን ወ/ሚካኤል ጉዲሳንም በተመለከተ በርካታ ገድሎቻቸውን ፣የሚወዱት ምግብ እና መጠጥ ሳይቀር ቁመናቸው እና የሚለብሱት ልብስ ጨምሮ በፎቶ በማስደገፍ በተለያዩ የታሪክ ፀሐፊዎች ተመዝግበው ይገኛሉ፡፡
ቀዳማዊ ኃ/ስላሴ ህይወቴ እና የኢትዮጵያ እርምጃ በማለት በ1965 ዓ.ም ባሳተሙት መፅሃፋቸው የልጅነት ህይወታቸውን በተመለከተ ሲገልፁ “አባቴ ልዑል ራስ መኮንን የታላቁ የሸዋ ንጉስ የሣህለ ስላሴ ልጅ የልዕልት ተናኘ ወርቅ ልጅ ናቸው፡፡ በማለት ይቀጥሉና አባታቸውም የዶባና የመንዝ ባላባት ደጃዝማች ወልደ ሚካኤል ወልደ መለኮት ልጅ ናቸው ይላሉ፡፡ ይህ ሌሎች የታሪክ ፀሃፊዎች ራስ መኮንን ወልደሚካኤል ጉዲሳ የሚለውን የአያታቸውን ስም ሙሉ በሙሉ የሚቀይር ነው፡፡ እንዴት ጉዲሳ ወደ ወልደ መለኮት እንደተቀየረ ግልፅ አይደለም፡፡ ይህንን ለታሪክ ተመራማሪዎች እተወዋለሁ፡፡

የወረኢሉ ታዋቂ የኦሮሞ ባላባት ከነበሩት አሊ ጋምጩ የሚወለዱት ልዕልት የሺመቤት ከሌሎቹ የሃገራችን ባለ ታሪኮች አንፃር የተባለላቸው ወይም የተፃፈላቸው ነገር የለም ማለት ይቻላል፡፡በርካታ የታሪክ ፀሐፊዎችን ያዘጋጁትን የታሪክ ሰነድ ስናገላብጥ የምናገኘው የንጉሱን ወይም የንጉሱን አባት ታሪክ እንጂ የልዕልቷን ታሪክ አናገኝም ወይም ቢገኝም እጅግ በጣም በጥቂቱ ነው፡፡
በተለይ የቀድሞ ታሪክ ጸሃፊዎች የልእልቲቷን ታሪክ ሊጽፉ ቀርቶ አባት ወይም አያት የሌላቸው እስኪመስል ወይም የአባት እና የአያታቸውን ስም ላለመጻፍ የተማማሉ እስኪመስል ድረስ ከስማቸው ውጭ የአባት እና የአያት ስም ማለትም አሊ እና ጋምጩ የሚለውን አይጠቅሱም፡፡ንጉሱ በጻፉት መጻህፋቸው ላይ እንኳን የእናታቸው ሙሉ ታሪካዊ ዳራ ሊፃፍ ቀርቶ በአገራችን የስም አጠራር እንደሚደረገው የእናታቸውን አባት እና አያት ስም አልተጠቀሰም፡፡ ይህ ለምን ሆነ ብዬ ሁል ጊዜ ራሴን ብጠይቅ መልስ ያላገኘሁለት ጥያቄ ነው፡፡ የታሪክ ባለሙያዎች መልስ እንደምትሰጡኝ ተስፋ አደርጋለሁ፡፡

የሺመቤት አሊ ጋምጩ ማናቸው?
ልዕልት የሺእመቤት እናታቸው ወ/ሮ ወለተጊዮርጊስ የምሩ ሲባሉ አባታቸው ደግሞ አሊ ጋምጩ ይባላሉ፡፡ የተወለዱት አማራ ብሄራዊ ክልላዊ መንግስት ደቡብ ወሎ ዞን ወረኢሉ ወረዳ ዶሉ በሚባል ቦታ ነው፡፡የዚህ ፅሁፍ አዘጋጅ ከ20 አመት በፊት በወረኢሉ ሁለተኛ ደረጃ ት/ቤት የታሪክ መምህር ሆኜ በማገለግልበት ወቅት የአካባቢውን ታሪክ የያዘ አጠር ያለ ታሪካዊ የጥናት ፅሁፍ ለት/ቤቱ አቅርቤ ነበር፡፡
ጥናት ከቀረበባቸው ታሪካዊ የአካባቢው ጉዳዮች አንዱ የልዕልት የሺእመቤት አሊ ጋምጩ ታሪክ ነበር፡፡ የልዕልቷ ቤተሰቦች ማለትም ተወላጆቻቸው በማነጋገር ጥርት ያለ እና ታሪኩን እንደወረደ ለመፃፍ ተሞክሯል፡፡ የልዕልቷ አራተኛ እና አምስተኛ ተወላጆች በአካባቢው በሕይወት ስላሉ የሚያውቁትን እና ከቀደምት ቤተሰቦቻቸው የተነገራቸውን ምንም ሣይሸራረፉ ቃል በቃል ነግረውኛል፡፡
የተወለዱበት ቦታ ሣይቀር በአካል በመገኘት አይቼዋለሁ፡፡ አሁን በምን ደረጃ ላይ እንደለ ባላውቅም በወቅቱ እጅግ በጣም ትልልቅ እድሜ ጠገብ ዛፎች እና በመፈራረስ ላይ የሚገኝ ቤት እና አጥር ነበረው፡፡ ልዕልት የሺመቤትን የተመለከተ የሰነድ ማስረጃ ማግኘት ግን አልቻልኩም፡፡ ይህ ምናልባትም ልዕልቲቷ አካባቢውን በህፃንነታቸው ስለለቀቁት ይመስለኛል፡፡ ዘውዴ ረታ ተፈሪ መኮንን ረጅሙ የስልጣን ጉዞ በሚባለው መፅሃፋቸው ገፅ 18 ላይ “ወ/ሮ ወለተ ጊዮርጊስ ከወረኢሉ ባላባት ከሼህ ዓሊ የወለዷትን ሴት ልጅ ይዘው ወደ ሸዋ ለመመለስ የቻሉት አፄ ምኒሊክ ከቴዎድሮስ አምልጠው ከተመለሱ ከአንድ አመት በኋላ ነው፡፡ በዚያን ጊዜ ህፃኗ የሺእመቤት የአራት አመት ልጅ ነበረች” ይላሉ፡፡ ይህ የሚያመለክተው ልዕልት የሺመቤት አካባቢው የለቀቁት በህፃንነታቸው ስለነበር ታሪካዊ የሰነድ ማስረጃዎች በአካባቢው አለመገኘቱ ግልፅ ነው፡፡
ልዕልት የሺእመቤት፤ ሃሰን አሊ እና ስናፍቅሽ አሊ የሚባሉ ሁለት ወንድም እና እህት ነበራቸው፡፤ ሆኖም ግን በእናት የሚገናኙ አይመስለኝም፡፡ የስናፍቅሽ እና የሃሰን አሊ ተወላጆች ወረኢሉ እና ጃማ ወረዳ በብዛት ስለሚገኙ የልዕልቷን ታሪክ መፃፍ ለሚፈልጉ ጥሩ አጋጣሚ ነው ብዬ አስባለሁ፡፡

በተለይ የስናፍቅሽ አሊ ልጅ የነበሩት እና በኃ/ስላሴ ጊዜ የጃማ ወረዳ (በደቡብ ወሎ የሚገኝ ወረዳ ነው) አስተዳዳሪ የነበሩት ፊታውራሪ ከበደ ባንተአይምጣ የአባቴ የቅርብ ጓደኛ ስለነበሩ ቤታችን እየመጡ ስለቀዳማዊ ኃ/ስላሴ ቤተሰብ እና አንዳንድ ተያያዥ ጉዳዮች በተመለከተ ከአባቴ ጋር የሚያደርጉት ውይይት እና ጭውውት ሁልጊዜ አስታውሰዋለሁ፡፡
የፊታውራሪ ከበደ ልጆች ጋር አብሮ አደጎች ስለሆንን ይሄንን የታሪክ ማስታወሻ ሳዘጋጅ ኑሮዋን ጃማ ወረዳ ያደረገችውን ልጃቸውን ወ/ሮ ተዋበች ከበደን በስልክ አናግሬአት ነበር፡፡ በማዘጋጀው ማስታወሻ ደስተኛ ብትሆንም የልዕልት የሺመቤት አሊ ጋምጩ ታሪክ አስታዋሽ ማጣቱ ግን ቅር እንዳሰኛት አልሸሸገችኝም፡፡

በቅርብ የታተመው እና ፕሮፌሰር ፍቅሬ ቶሎሳ “የኦሮሞ እና የአማራ እውነተኛ የዘር ምንጭ” በሚለው መጽሃፋቸው ገጽ 241 ላይ “እናቱ ( ቀዳማዊ ሃይለስላሴን) የሺመቤት አሊ ጋምጮ በአባትዋ በኩል የወረሂመኑ ኦሮሞ ናት፡፡ በአዲሱ ግኝት መሰረት ይብረሁልሽ በተባለችው ስልጤ- ጉራጌ እናትዋ `ቂቶ ` ትባል የነበረችው አያትዋ ወ/ሮ ወለተ -ጊዎርጊስ የወሎው ኦሮሞ ነብይ የሸህ ሁሴን ጅብሪል ልጅ ናት፡፡ ይህ ማለት ሼኽ ሁሴን ጅብሪል የአጼ ሀይለስላሴ ቅድመ አያት ናቸው ማለት ነው” በማለት ጽፈዋል፡፡ ሆኖም ግን ይህ ፍጹም ስህተት የሆነ የታሪክ ግድፈት ነው፡፡አጼ ኃ/ስላሴ ከሸኽ ሁሴን ጅብሪልም ሆነ ከወረሂመኑ ተወላጆች ጋር ምንም ግንኙነት የላቸውም፡፡

ይህ በዚህ እንዳለ ልዕልት የሺእመቤት አሊን የሚያውቅ እና ስለ እሳቸው አንጀት አርስ ፅሁፍ የተፃፈው በፊታውራሪ ተክለሃዋርያት ነው፡፡ እኚህ ግለሰብ በልዕልቲቷ ቤት ያደጉ በመሆናቸው ደግነታቸውን፣ ባህሪያቸውን፣ መልካቸውን እና ከዚያም ባሻገር ዘግናኝ አሟሟታቸውንም ሂደት ፅፈውልናል፡፡
ፊታውራሪ ተክለኃዋርያት ተክለማርያም የህይወቴ ታሪክ በሚባለው እና በ1998 ዓ.ም ቤተሰቦቻቸው ባሳተሙት መፅሀፍ ገፅ 32 ላይ ተክለሃዋሪያት ልእልት የሺመቤትን መጀመሪያ ያያዋቸው ቀን የነበረውን ሁኔታ ሲገልፁ ወ/ሮ የሺእመቤት በጣም ወፍራም ብስል ቀይ ናቸው፡፡ ቆንጆ ናቸው፡፡ ሹሩባቸው በትከሻቸው ላይ ተንዘርፍፏል ይላሉ፡፡ በርግጥ ቁንጅናቸውን ለመመስከር የቀዳማዊ ኃ/ስላሴን መልክ ማየት በቂ ይመስለኛል፡፡

ራስ መኮንን ቤት አገልጋይ ሆኜ ቤተሰብ ነበርኩ የሚሉት ፊታውራሪ ተክለሃዋርያት ልዕልት የሺእመቤት ደግ እና ሩህሩህ መሆናቸውንም በዚሁ ከላይ በተገለፀው መፅሃፋቸው በተደጋጋሚ ገልፀዋል፡፡ ፊታውራሪ ተክለሃዋርያት ሐረር በነበሩበት ወቅት በተፈጠረባቸው በሽታ ምክንያት የሰውነታቸው መጎዳት ልዕልት የሺመቤት በማየታቸው በወቅቱ የተፈጠረው ሲገልፁ
እንኮዬ ተመዋረድ (የልዕልቲቱ አገልጋይ) መዳኔን ለእመቤቴ ነግራቸው ኖሮ አምጪው ብለዋት ወሰደችኝ፡፡ ባዩኝ ጊዜ ደነገጡ “ምነው አቡነ ተክለኃይማኖት!እንዴት ከሳ! አወይ ልጄን ክፉኛ ተጎድተዋል፡፡ አብሽሬ እባክሽ አብሊልኝ በቶሎ እንዲያገግም እንድታጎርሺው” ማለታቸውን እና በዚሁ በተደረገላቸው ቤተሰባዊ እንክብካቤ ከበሽታቸው ማገገማቸውን ፅፈዋል፡፡
በመጨረሻም የቀዳማዊ ሃ/ስላሴ ታናሽ ወይም አስረኛ ልጃቸውን ሲገላገሉ የተፈጠረውን የልእልት የሺመቤት አሟሟት ገፅ 45 ላይ በአይን ያዩትን በዝርዝር እና ልብ በሚነካ ስሜት የፃፉትን እንዲህ አንብቡት

“መጋረጃ ተጥሎ እመይቴ ያቃስታሉ ከወደ ጀርባ ዞርኩና ወደ እመይቴ ተጠጋሁ፡፡ ከመሬት በላይ ከፍ አድርገው አስቀምጠዋቸዋል፡፡ እግሮቻቸውን አንፈራጠው ጋለል ብለው ተደግፈዋል፡፡ ምጥ ይዟቸዋል፡፡ አንዲት የአደሬ ሴት (ስሟ ተዘነጋኝ ቡሽሮ ነው ይመስለኛል) አዋላጃቸው ነች ተብላ አለቃ ሀብተ ማርያም አስመጥተዋል ከእመይቴ እግሮች ስር ተቀምጣለች ትጠባበቃለች፡፡ ሴቶቹ ከመጋረጃ ግቢ ሲያገኙኝ ጊዜ የተመዘዘ ካራ ሰጡኝ ከእመይቴ ራስጌ አቆሙኝ እንደዚህ የጎራዴውን ደንደስ ከጫንቃዬ ላይ አስደግፌ እጠባበቃለሁ፡፡ ሴቶቹ ያማጥናሉ “ማርያም ማርያም” ይላሉ፡፡ እኔም እንደነሱ ልመናዬን አፋጠንኩ፡፡

ምጡ እመይቴን አልጎዳቸውም ሴቶቹ ማማጠናቸውን ተውና ድምፃቸውን በጣም ዝቅ አድርገው ተንሾካሾኩ ልጅ መወለዱን በመላ ዐወቅሁ፡፡ ነገር ግን ድምፁን አልሰማሁትም አዲስ የተወለደውን ልጅ ወደ ጓዳ ያሸሹት መሰለኝ፡፡ አለቃ ሀብተ ማርያም ወደ ጓዳው ውስጥ እየገቡ እየወጡ እየተመላለሱ ከሴቶቹ ጋር ይነጋገራሉ፡፡ በኋላ ልጁን ወዴት እንዳደረሱት ለማወቅ አልተቻለኝም፡፡ እንደዚህ እመይቴ ተገላግለው ጥሬ ቅቤ ከራሳቸው ላይ በጉሎ ቅጠል ለጠፉላቸው፡፡እመይቴ ውሃ ለመኑ፡፡ “እባካችሁ ውሃ ስጡኝ” አሉ፡፡ አለቃ ሀብተ ማርያም ወተት እንዲሰጧቸው አዘዙ፡፡ ወተቱን በቀመሱ ጊዜ እመይቴ ተቆጡ “በጦም አስገደፋችሁኝ አቡነ ተክለ ሃይማኖት ይወዱላችኋል” እያሉ አማረሩ፡፡ አለቃ ሀብተ ማርያም ቄሶች አስገቡና እግዚአብሔር ይፍታ አሰኝተው “ንሰሐ በኋላ መቀበል ነው እንጂ ምንም ኃጢአት የለበትም” እያሉ አጽናኗቸው፡፡ውድቅት ዐለፈ የእንግዴ ልጅ አልወርድ ብሎ አስቸገረ ማታ የተገላገሉ ከዶሮ ጩኸት በኋላ እንኳ ሳይወርድላቸው ቆየባቸው፡፡ ሊነጋ አቅራቢያ ተዳከሙ መናገር ያቅታቸው ጀመር ሰውነታቸው በጣም ወፍሮ ነበርና ጉዳት በዛባቸው፡፡ እየቆዩ ሴቶቹ ሁሉ ተጨነቁ ያለቅሳሉ እኔም እየተጨነቅሁ አለቅሳለሁ እንቅልፍና ድካም አልተሰሙኝም፡፡ አለቃ ሀብተ ማርያም ትዕዛዝ ሰጡ፡፡ አዋላጅዋ እጅዋን ትታጠብና ጣቶችዋን አስገብታ ቀስ ብላ የእንግዴ ልጁን ወደ ውጪ እየሳበች ታስወጣው ብለው አልጎመጎሙ፡፡ ሴቶቹ ይህን በሰሙ ጊዜ ፊታቸውን አኮማተሩ ለቅሶም አበረቱ፡፡አዋላጅዋ እንደታዘዘቸው አደረገች እመይቴ ክፉኛ ተንሰቀሰቁ ድምፃቸውን ልቤን ነካው የባሰውን እንባዬ ፈሰሰ፡፡እመይቴ ጮሁ “ኸረ ገደላችሁኝ፣ እባካችሁ ስለ አቡነ ተክለ ሃይማኖት ጥቂት አስተንፍሱኝ ምነው ጨከናችሁብኝ! ምን አልኳችሁ…”አዋላጅዋ ፋታ አልሰጠቻቸውም ዝም ብላ ትጎለጉላለች እመይቴ ተዳከሙ ተዝለፈለፉ በዙሪያቸው ደጋፊዎች በዙ፡፡ ሊነጋ ነው ወፎች መንጫጫት ጀመሩ ጭለማው ሊገፍ ነው ጧት በማለዳ እመይቴ ዐረፉ፡፡ ይላሉ

ፊታውራሪ ተክለ ሃዋርያት ልዕልት የሺመቤት ከላይ በተገለፀው በዘግናኝ ሁኔታ በወሊድ ምክንያት ህይወታቸው ማለፉን ቢገልፁም የተወለደው ልጅ ቀዳማዊ ኃ/ስላሴ ይሁኑ ሌላ አልገለፁም፡፡ ዘውዴ ረታ “ረጅሙ የስልጣን ጉዞ” በሚለው መፅሀፋቸው ላይ ልዕልቲቱ የሞቱት ቀዳማዊ ኃ/ስላሴ ከተወለዱ በኋላ ቀጥሎ የተፀነሰውን ልጅ በሚወልዱ ጊዜ ነው ማለታቸው እና በንጉሱ የተጻፈው ሕይወቴ እና የኢትዮጵያ እርምጃ በሚለው መጽሃፍ ላይ እናቴ ወ/ሮ የሺመቤት ገና የሰላሳ አመት እድሜ እያሉ በ1886 ዓ.ም መጋቢት 6 ቀን አርፈው ሃረር በጥምቀተ ባህር ቅዱስ ሚካኤል ቤተክርስትያን ተቀበሩ የሚለው ሲታይ ልዕልቲቷ ያረፉት ንጉሱ ከተወለዱ ሁለት አመት ገደማ መሆኑን ያመለክታል፡፡\

በታሪክ ውስጥ ጉልህ ስፍራ የነበራቸው ሰዎች በየትኛውም ሃገር እንደሚደረገው ሃውልት ይቆምላቸዋል ፣ሙዚየም ይዘጋጅላቸዋል፣ ይፃፍላቸዋል፡፡ አንዳንዴም ይዜምላቸዋል፡፡ ሆኖም ግን ልዕልት የሺመቤት በወረኢሉ ከተማ ከሚገኘው እና ደርግ ድል በአል ብሎ የሰየመው እና በኋላ ወደ ቀድሞ ስሙ ከተመለሰው ልዕልት የሺመቤት ተብሎ ከሚጠራው መለስተኛ ሁለተኛ ደረጃ ት/ቤት ውጭ ለስማቸው መጠሪያ ምንም አይነት ማስታወሻ አይገኝም፡፡ በወቅቱ የታሪክ መምህር በነበርኩበት ወቅት ያየሁት እና የተወለዱበት አካባቢ፣ ቤት እና ግቢ አሁን በምን ሁኔታ ላይ እንዳለ አላውቅም፡፡ ሆኖም ግን በተቃራኒው ስለልጃቸው ታላቅ ስራ ብዙ ተብሏል፣ ተፅፏል፣ ሃውልትም ሊቆም ነው፡፡ ሆኖም ግን ከዚህም ባሻገር ይህን በሃገራችን ታሪክ ግዙፍ ስፍራ ያለውን ባለታሪክ ያፈራ ማህፀን ብናስታውሰው፣ ብናወሳው እና ብንጽፍለት ተገቢ ይሆናል እላለሁ፡፡ ቸር ሁኑ፡፡

በመጨረሻም ይህንን የታሪክ ማስታወሻ ስጽፍ ዋናው አላማዪ የተዘነጉትን ልእልት ለማስታወስ እና የታሪክ ተመራማሪዎች ተገቢውን እንዲሰሩ ለማስታወስ እና ለመጠቆም ነው፡፡
ጸሃፊውን
በ yiheyis.lawoffice@gmail.com ማግኘት ይቻላል፡፡

ሳተናው
By ሳተናው July 25, 2017 15:13
Write a comment

No Comments

No Comments Yet!

Let me tell You a sad story ! There are no comments yet, but You can be first one to comment this article.

Write a comment
View comments

Write a comment

Your e-mail address will not be published.
Required fields are marked*

ትኩስ ዜናዎችን ቀድመው ለማግኘት ይመዝገቡ.

ሳተናው ሰበር ዜና - ማወቅ መብትዎ ነው!



Archives